जान्हवीचे होमस्कूलिंग आणि तिची आई


-homeschooling

माझी लेक जान्हवी दहावी परीक्षा उत्तीर्ण झाली. तिला चौऱ्याऐंशी टक्के गुण मिळाले. ती गेली नऊ वर्षें घरीच शिकत होती. तिने इयत्ता पहिलीत शाळा सोडली. त्यानंतर, ती घरी शिकली. ती पास झाल्याचे कळले, तेव्हा सर्वांना तिच्या यशाचे आश्चर्य वाटत राहिले. मुलाने घरी राहायचे आणि शिकायचे ही संकल्पनाच मात्या-पित्यांना थोडी न पटण्यासारखी आहे ना!

मी UPSC परीक्षा देत होते, त्यावेळी जान्हवी तीनेक वर्षांची होती. तिला शाळेत घालावे लागणार होते. पण, मी स्वतंत्र विचारांची आई म्हणून तिच्या भवितव्याचा विचार वेगळेपणाने करण्याचे ठरवले. मुलासाठी बालवाडी, खेळगट हे ठीक आहे, पण शालेय अभ्यासक्रम आणि त्यामुळे होणारी त्याची ओढाताण मला मान्य नाही. शिवाय, माझा आवडता एक विचार आहे – मला स्वत:ला जे मिळाले नाही ते मुलांना मिळवून द्यावे; किंबहुना त्यापेक्षा यथार्थ सांगायचे तर मला स्वत:ला जे जे उत्तम मिळाले आहे ते ते तरी मुलांना मिळायला हवेच! शिवाय, शिक्षण आणि शिक्षकी पेशा आमच्याकडे अनुवांशिक आहे. आजोबा, बाबा लौकिकार्थाने तर माझी आई सर्वार्थाने पक्की शिक्षक. त्यामुळे शाळा आणि आमचे नाते घट्ट जवळचे.

शाळाबाह्य मुले- यशोगाथा आणि आव्हाने


 

हेरंब कुलकर्णी

शाळेत येणा-या विद्यार्थ्‍यांना शिकवण्‍यासोबत, जी मुले शाळेबाहेर आहेत; त्‍यांना शाळेत आणून सुशिक्षीत करण्‍याची जबाबदारी शिक्षकांवर पडलेली आहे. अनेक शिक्षकांनी आपली जबाबदारी ओळखून हे कार्य सजगतेने केल्‍याचे आढळते. गडचिरोलीपासून यवतमाळपर्यंत सर्वत्र सेतुशाळांमार्फत मोठ्या प्रमाणात 2004पासून मुले शाळांत दाखल झाली आणि टिकलीही. शाळाबाह्य मुलांना नियमितपणे शाळेत आणणे आणि त्‍यांना शिक्षणाची गोडी लावणे हे शिक्षकांसमोरील एक आव्‍हानच म्‍हटले पाहिजे. ही आव्‍हाने आणि त्‍यासाठी केलेल्‍या प्रयत्‍नांच्‍या यशोगाथा यांचा हेरंब कुलकर्णी यांनी शिक्षकदिनाच्‍या निमित्‍ताने घेतलेला हा आढावा...

- हेरंब कुलकर्णी