थट्टा अंगाशी आली..

थट्टा अंगाशी आली…
नव्हे…डोक्यावर बसली !


आचार्य अत्रे हे महाराष्ट्रातले आद्य विडंबनकार! ‘झेंडूची फुले’ हा त्यांच्या विडंबन काव्यांचा संग्रह सर्वपरिचित आहे.
अत्र्यांच्या विडंबनाचा फटका ब-याच लोकांना बसला. त्यातून मैत्रीच्या संबंधात काहींशी वितुष्ट आले, पण ते फार काळ टिकले नाही. या विडंबनाचा फटका समर्थ रामदासांनाही बसला. अत्र्यांनी मनाच्या श्लोकांचे विडंबन केले. त्यातला एक श्लोक प्रसिध्द आहे.

मनासज्जना,चार आण्यांत फक्त।
तुला व्हावयाचे असे देशभक्त ॥
परि सांगतो शेवटी युक्ति सोपी ।  
खिशामाजी ठेवी सदा गांधी टोपी ॥   

अत्र्यांनी जेव्हा या काव्यपंक्ती लिहिल्या तेव्हा गांधी टोपीचा प्रसार सर्वत्र झाला होता. ते देशभक्तीचे प्रतीक ठरले होते. गांधीटोपीची किंमत चार आणे होती.

हे विडंबन प्रसिध्द झाल्यानंतर काही वर्षांनी, अत्र्यांना जेव्हा पुणे नगरपालिकेच्या निवडणुकीत काँग्रेसची उमेदवारी मिळाली तेव्हा त्यांना सर्व प्रथम चार आणे खर्च करून गांधीटोपी विकत घ्यावी लागली. आणि त्यांच्याच विडंबित श्लोकाप्रमाणे कृती करावी लागली.