शनिवार, 19 मे 2012
चित्रसप्तमा
प्रिंट ई-मेल

प्रकाश पेठे.

     छायाचित्रण हा प्रकाश पेठे यांचा छंद. छायाचित्रणात ‘रूल्‍स ऑफ थर्ड’ शिकवला जातो. हा नियमत दृश्‍यकला क्षेत्रातही लोकप्रिय आहे. या पार्श्‍वभूमीवर प्रकाश पेठे यांनी छायाचित्रणात वास्तू व अन्य गोष्टींसह रस्त्याचे स्वरूप स्पष्टपणे कळावे म्हणून ‘रूल्‍स ऑफ सेव्‍हन्‍थ’ची रचना केली आहे. त्‍याबाबत पेठे यांनी दिलेली ही सविस्‍तर माहिती...

Joomla Templates and Joomla Extensions by ZooTemplate.Com
 
अपनी पसंद की जिंदगी
प्रिंट ई-मेल

–    महारुद्र मंगनाळे

apani_pasand_hp     अमर हबीब अंबाजोगाईत माहित आहेत ते कोणत्‍याही नव्‍या मोहिमेत सहभागी असणारे पुरोगामी व्‍यक्‍तीमत्‍त्‍व म्‍हणून. त्‍यांच्‍या या वृत्‍तीचा प्रथम परिचय झाला तो 1972-74 च्‍या जयप्रकाश आंदोलनाच्‍या काळात. कार्यकर्त्यांचा पिंड असलेले हबीब सामाजिक आणि सांस्‍कृतिक कार्यक्रमांमध्‍ये कार्यरत असतात. आद्यकवी मुकुंदराज यांच्‍या नावाने त्‍यांनी कवितांच्‍या ग्रंथालयाची स्‍थापना केली. विविध सामाजिक विषयांवर लेखन केले. पत्रकार, लेखक, संपादक, असे बहुआयामी व्‍यक्‍तीमत्‍त्‍व लाभलेल्‍या अमर हबीब यांबद्दल लिहीत आहेत महारूद्र मंगनाळे.

Joomla Templates and Joomla Extensions by ZooTemplate.Com
 
शुल्बसूत्रे, वेदकाळातील मोजमापे
प्रिंट ई-मेल

-    दिनेश वैद्य

dinesh_vaidya_hp    शुल्‍बसुत्र ही वेदकाळातील मोजमापाची पद्धत. यज्ञविधींसाठी या सुत्राचा मोठा वापर झाला. शुल्‍बसुत्रांमध्‍ये अनेक प्रमेये तयार झाली, त्यांच्यासाठी सूत्रांची रचना झाली. ही प्रमेये खगोलविज्ञान, यज्ञशास्त्र, अवकाशशास्त्र यांतील लांबी, रुंदी, व्यास, परीघ, त्रिज्या ठरवणे, गतीची गणिते करणे यांसाठी वापरली गेली. शुल्‍बसुत्रांबद्दल अधिक माहिती देत आहेत दिनेश वैद्य...

Joomla Templates and Joomla Extensions by ZooTemplate.Com
 
माळेगावची जत्रा
प्रिंट ई-मेल

-प्रसाद चिक्शे

prasad_chikshe_hp    खंडोबाची महाराष्ट्र आणि कर्नाटक ही दोन्ही राज्ये मिळून एकूण बारा स्थाने आहेत. त्यांपैकी नांदेड जिल्ह्याच्या लोहा तालुक्यातील माळेगाव हे महत्त्वाचे तीर्थक्षेत्र मानले जाते. श्रीक्षेत्र माळेगावचा खंडोबा म्हणजे लोकांचा देव. माळेगावचे ग्रामदैवत मल्हारी म्हाळसाकांत खंडोबा हेच आहे, मराठवाड्याची ती सर्वात मोठी ग्रामदेवता आहे. तिच्या नावाने माळेगावला मोठी यात्रा भरते. खरीपाची कापणी झाली की शेतकरी आणि कष्टकर्‍यांना वेध लागतात ते माळेगावच्या यात्रेचे...

Joomla Templates and Joomla Extensions by ZooTemplate.Com
 
दोन प्रसंग
प्रिंट ई-मेल
-   अविनाश बर्वे

avinash_barve_04       कवी ग्रेस सध्या पुण्याच्या ‘दीनानाथ हॉस्पिटल’मध्ये मृत्युक्षय्येवर आहेत.त्यांना कॅन्सर झाला आहे. गेल्या दोन महिन्यात त्यांच्या एका पुस्तकाचे प्रकाशन ‘दीनानाथ’मध्ये झाले आणि दुसर्‍या समारंभात ग्रेस यांनी दिल्लीला साहित्य अॅकॅडमीचा पुरस्कार स्वीकारला.यातील एक प्रसंग ह्रद्य व दुसरा अत्यंत निरस. या दोन्ही घटनांनिमित्ताने....

Joomla Templates and Joomla Extensions by ZooTemplate.Com
 
जगातील भाषांवर संस्कृतचा प्रभाव
प्रिंट ई-मेल

-    भावना प्रधान

bhavna_pradhan_hp     संस्‍कृत भाषा हा मराठी भाषेचा स्रोत. संस्‍कृतमधील अनेक शब्‍द इंग्रजी भाषेत आढळतात. मराठी आणि इंग्रजीप्रमाणे जगभरातील रोमा, अफगाण, अरबी अशा अनेक भाषांवर संस्‍कृतचा प्रभाव आढळतो. याबद्दल भावना प्रधान यांनी अनेक उदाहरणे दिली आहेत. त्‍याचबरोबर जगातील विविध प्रांतात संस्‍कृत भाषेचे विविध स्‍वरूपातील अस्तित्‍वही त्‍यांनी सोदाहरण दाखवून दिले आहे.

Joomla Templates and Joomla Extensions by ZooTemplate.Com
 
सुश्रुताच्या वारसदारांची आधुनिक ज्ञानगंगा
प्रिंट ई-मेल

–   ज्योती शेट्ये

ravin_thatte_hp    निष्णात सुघटन शल्यचिकित्सक व ज्ञानेश्वरीचे गाढे अभ्यासक असे एका वाक्यात डॉ. रविन थत्ते ह्यांच्याबद्दल सांगता येईल. त्यांचे नवे venture आहे प्‍लास्टिक सर्जरीवरील ब्लॉग!  थत्ते ह्यांनी आधुनिक माध्यम निवडून प्‍लास्टिक सर्जरीसारखा क्लिष्ट विषय सुलभ करण्याचे प्रयत्न सुरू केले आहेत. यावर आतापर्यंत एकवीस प्रकरणे प्रसिद्ध करण्‍यात आली आहेत. या क्षेत्रातील समग्र ज्ञान सूत्रबद्धरीतीने व पद्धतशीरपणे, सचित्र ह्या ब्लॉगवर एकत्रित होत असून हा खजिना विनामूल्य उपलब्ध आहे!

Joomla Templates and Joomla Extensions by ZooTemplate.Com
 
लोकजत्रा
प्रिंट ई-मेल
-       शिवाजी आंबुलगेकर

shivaji_ambulkar_hp    मार्गशीर्षाचा महिना मध्यावर आला म्हणजे मन्याड खो-याच्या टापूत माळेगावच्या जत्रेची लगबग सुरू होते. जत्रेचा आरंभ मार्गशीर्षाच्या अवसेला मल्हारी म्हाळसाकांत खंडेरायाच्या देवसवारीनं होतो. 'यळकोट यळकोट, जय मल्हार' च्या जयघोषानं आसमंत गर्जू लागतो. आभाळाच्या निळाईवर खंडोबाच्या देवसवारीवर उधळलेलं खोबरं अन् बेलभंडार भारी वाटतो. मल्हारी देवाच्या वाटेवर भक्तगण आपल्या देहाच्या पायघड्या अंथरतात. त्यापुढे अंगात आलेले पाच-पन्नास वारूं घुमत असतात. हलगीवर पडणा-या टिप-यांच्या कडाडणा-या आवाजाने वारू बेभान होऊन झुलत असतात. बाजारहाटापासून समाजाकारणापर्यंत आणि लोककलावंतांपासून दरवेशांपर्यंत सार्‍यांचीच हजेरी असणारी ही जत्रा ख-या अर्थाने लोकजत्रा असते.

Joomla Templates and Joomla Extensions by ZooTemplate.Com
 
कवितेची भाषा
प्रिंट ई-मेल

mangesh_padgaonkar_hp    मंगेश पाडगांवकर यांचे ‘शोध कवितेचा’ नावाचे पुस्तक पॉप्युलर प्रकाशनातर्फे अलिकडेच प्रसिद्ध झाले आहे. अस्मिता मोहिते व संगीता बापट यांनी त्याचे संपादन केले आहे. त्या पुस्तकातील तीन वेगवेगळी उद्धृते पुढे दिली आहेत. त्यामधून भाषा किती काळजीपूर्वक वापरावी लागते हे कळून येईल; त्याचबरोबर भाषेचे सामर्थ्यंही ध्यानात येईल.

Joomla Templates and Joomla Extensions by ZooTemplate.Com
 
मध्यमवर्गाला धक्का्
प्रिंट ई-मेल

-    छाया दातार

chaya_datar_hp     चार लेखकांनी आपापली नस पकडून लिहीलेली चार स्‍वगते चार रंगकर्मी सादर करतात. या सादरीकरणांतून एकच सूत्र पुढे येत राहते. भ्रष्टाचार-सर्वदूर बोकाळलेला आणि स्वत्वाला तिलांजली देणारा. ही स्वगते आहेत ‘घातपात नगरा’तील, ‘जे आपला स्वसन्मान हरवून आहेत – तोंड दाबून बुक्के  खाणार्‍यांची.. हाताची घडी तोंडावर बोटे ठेवणार्‍यांची... खाटकाकडे निघालेल्या कळ्यांची... आंधळ्या डोळ्यांतून वाहणारी...रक्ताचा रंग नासवणारी!  भगवंताला पिंजर्‍यात उभे करणारी… भामट्यांची करणी काळी. तुमची, आमची नेहमीची रडगाणी’!

Joomla Templates and Joomla Extensions by ZooTemplate.Com
 
अहिराणी : आक्षेपांचे निरसन
प्रिंट ई-मेल

-        सुधीर देवरे

sudhir_devre_hp     सुधीर देवरे यांच्‍या अहिराणीसंबंधीच्‍या भाषणातील काही मुद्दे अनिलकुमार भाटे यांना पटले नाहीत. हे मुद्दे खोडून काढणारे एक टिपण त्‍यांनी लिहीले. त्‍यानंतर भाटे यांच्‍या आक्षेपांचे निरसन करण्‍याच्‍या हेतूने सुधीर देवरे यांनी अहिराणी भाषेसंबंधी आणखी एक लेख लिहीला. अहिराणी भाषेच्‍या मुद्द्यावर देवरे आणि भाटे यांमध्‍ये आता वादचर्चा रंगू लागली आहे.

Joomla Templates and Joomla Extensions by ZooTemplate.Com
 
समांतर संवेदना
प्रिंट ई-मेल

-      ऋचा गोडबोले

rucha_godbole_front     गर्द गंभीर खर्ज किंवा पातळ गोलाईदार आवाज अशा पद्धतीच्या संगीत समीक्षेतील संज्ञा कधीकधी वाचनात येतात. आपण वर्णनं अशी, पारिभाषिक संज्ञा वापरून जरी केली नसली आणि त्यांचा नक्की अर्थ आणे-पैंच्या हिशेबात मांडता आला नाही, तरी आपल्याला साधारण काय म्हणायचं आहे, हे सर्वांना चटकन समजतं.

Joomla Templates and Joomla Extensions by ZooTemplate.Com